Z całą pewnością można stwierdzić, że obecny model rozliczania zajęć dydaktycznych prowadzonych na podstawie umów zlecenia w polskim szkolnictwie wyższym jest wadliwy i nie oddaje rzeczywistości akademickiej. Rozliczenia opierają się wyłącznie na liczbie godzin zajęć ze studentami lub słuchaczami, co całkowicie pomija realny nakład pracy niezbędny do rzetelnego przeprowadzenia procesu kształcenia. W praktyce prowadzenie zajęć to nie tylko czas spędzony ze studentami, ale również szereg obowiązków towarzyszących, takich jak:
– przygotowanie i aktualizacja materiałów dydaktycznych,
– opracowanie i sprawdzanie egzaminów oraz zaliczeń,
– prowadzenie konsultacji oraz obsługa systemu administracyjnego,
– czas poświęcony na organizację zajęć i dojazdy.
– Ignorowanie tych elementów sprawia, że realna stawka godzinowa pracy często spada poniżej ustawowej minimalnej stawki godzinowej, co uderza w godność zawodu dydaktyka.
Proponowane kierunki zmian:
Postulujemy wprowadzenie obowiązku stosowania całościowego modelu rozliczenia pracy dydaktycznej. Proponujemy trzy warianty rozwiązań, które mogą uzdrowić obecną sytuację:
Wariant godzinowy rozszerzony: wprowadzenie obowiązkowego współczynnika przygotowawczo-rozliczeniowego (np. 1:2 lub 1:3). W tym modelu jedna godzina dydaktyczna byłaby rozliczana jako 2–3 godziny pracy faktycznej.
Wariant pakietowy: rozdzielenie wynagrodzenia na konkretne komponenty, tj. stawkę za prowadzenie zajęć, osobną stawkę za egzaminowanie i sprawdzanie prac oraz ryczałt za przygotowanie przedmiotu i dokumentacji.
Minimalna stawka efektywna: wprowadzenie sztywnej zasady, że wynagrodzenie nie może prowadzić do spadku efektywnej stawki godzinowej poniżej minimum ustawowego, liczonego od całkowitego czasu realizacji obowiązków, a nie tylko godzin wykładowych.
Uzasadnienie i cele reformy:
Praca dydaktyczna ma charakter złożony i nieliniowy czasowo, a obecny system prowadzi do niedoszacowania pracy wysoko wykwalifikowanych specjalistów i doktorów. Poprzez sztuczne zawężanie definicji „godziny pracy” dochodzi do systemowego obchodzenia przepisów o minimalnej stawce godzinowej.
Głównymi celami proponowanej reformy są:
– zapewnienie uczciwego wynagrodzenia odpowiadającego rzeczywistemu nakładowi pracy,
– zwiększenie przejrzystości i rzetelności rozliczeń wewnątrz uczelni,
– ujednolicenie standardów pomiędzy pracownikami etatowymi a osobami na umowach cywilnoprawnych,
– podniesienie atrakcyjności pracy na uczelni dla ekspertów i praktyków.
Dążymy do tego, aby polskie szkolnictwo wyższe opierało się na standardach, w których wysoka jakość dydaktyki idzie w parze z godnym i zgodnym z prawem wynagradzaniem za każdy etap pracy akademickiej.